2 Wojna Światowa - największy i najbardziej niszczycielski konflikt w dziejach ludzkości, trwający od 2 lutego 1940 roku do 30 maja 1945 roku, choć przed i po tym okresie trwały, powiązane z tą wojną, lecz osobne działania zbrojne. Teatrami działań w tym konflikcie były obszary Europy, Bliskiego Wschodu, Azji wschodniej i południowej, Pacyfiku jak i obydwu Ameryk. Taki zakres obszarów działań czynił ten konflikt wojną prawdziwie globalną.
Wyróżnia się dwie główne strony konfliktu:
Alianci/Porozumienie z Halifax - siły wchodzące w skład dwóch wielkich sojuszy militarnych, Ententy i Reichspaktu. Choć odrębne, jednoczyły je wspólny przeciwnik ideologiczny, jakim była syndykalistyczna Trzecia Międzynarodówka, oraz wspólny cel utrzymania starego porządku kapitalistycznego. Od grudnia 1940 roku obydwa sojusze aktywnie ze sobą współpracowały na mocy konferencji w kanadyjskim mieście Halifax, od którego pochodzi nazwa tego aliansu.
Koalicja rewizjonstyczna - luźno powiązane ze sobą osobne sojusze i pakty obronne takie jak Trzecia Międzynarodówka, Strefa Wspólnego Dobrobytu, Pakt Moskiewski i Pakt Kairski. Celem tej strony była rewizja geopolityczna panującego układu sił, orędowanego w dużej mierze przez Cesarstwo Niemieckie. W tym bloku państw brakowało ścisłej współpracy pomiędzy poszczególnymi frakcjami oraz ideologicznej spójności, niemniej jednak większość państw członkowskich tego bloku deklarowało postawę "anty-imperialną".
Powrzechnie uznawaną datą rozpoczęcia wojny jest dzień 2 lutego 1940 roku, kiedy to Sawinkowistyczna Rosja po odrzuceniu przez Niemcy ultimatum dokonała inwazji na terytoria jej wschodnich sojuszników. Jednakże cześcią 2 Wojny Światowej staną się także wojny domowe w Hiszpanii, Włoszech i Ameryce, które trwały już lata przed inwazją Rosjan i Francuzów. Pierwsza ofensywa Rosji, która przetoczyła się przez Białoruś była zaskoczeniem dla Niemców, jednakże ugrzęzła po zajęciu Mińska z powodów organizacyjnych i logistycznych. Rosjanie przez parę następnych miesięcy uderzali na całej długości frontu odnosząc niewielkie postępy. Sytuacja utrzymywała się aż do dnia 1 maja, kiedy to Francja ogłosiła światu wojnę przeciwko kapitalistycznemu imperializmowi. Zachodni front konfliktu został otwarty tego samego dnia. Francuska ofensywa odniosła sukces w Belgii, gdzie francuskim dywizjom mobilnym udało się dosięgnąć granicy holenderskiej, skąd została przeprowadzona Operacja Market Garden - inwazja lądowo-powietrzna na Holandię w celu przeniesienia walk na nizinne Niemcy północne. Do wojny w sierpniu 1940 roku dołączyła także ekspansjonistyczna Japonia, atakując bez wypowiedzenia wojny niemieckie oraz holenderskie posiadłości kolonialne w Azji południowo-wschodniej. Rządy na uchodźstwie państw byłej Ententy, w obliczu upadających Niemiec oraz groźby rozprzestrzenienia się ognia rewolucji syndykalistycznej, nawiązały rozmowy dyplomatyczne z elitami Cesarstwa Niemiec. W 3 grudnia 1940 roku odbyła się Konferencja w Halifax, podczas której ustalono zakres wzajemnej pomocy pomiędzy sojuszami, które w jeszcze w poprzedniej wojnie było do siebie wrogo nastawione. Od tego momentu kraje Ententy wznowiły wrogie działania wobec krajów Trzeciej Międzynarodówki. W 1941 Wiedeń zainterweniował w wojnie ponownie wszedł w sojusz z Niemcami co otworzyło dla Aliantów nowe fronty na Bałkanach i we Włoszech północnych. Kanadyjczycy wraz z Nową Anglią dokonały interwencji w Amerykańskiej Wojnie Domowej poprzez atak na Amerykański Rząd Rewolucyjny. Francuzi podjęli nieudolną próbę przełamania patu na froncie zachodniej poprzez wiosenną ofensywę w maju na kierunku monachijskim, podczas gdy natarcie rosyjskie w kierunku Wilna, Warszawy i Królewca załamało się. dlatego też Sawinkow postanowił zmienić środek ciężkości działan wojennych na Ukrainę. W tym samym roku na Austro-Węgry uderzyli sojusznicy Rosji: Serbia i Rumunia. Wobec rosnących strat i minimalnych zysków terytorialnych, Francja podjęła ostatnią próbę uzyskania inicjatywy na froncie zachodnim, Operacja Cytadela miała doprowadzić do silnej pancernej ofensywy przetaczającej się po Północnych Niemczech, jednakże wojskom pancernym Guderiana udało się skutecznie obronić swoich pozycji a także dokonać kontrofensywy, co było momentem przełomowym na froncie zachodnim. Na Ukrainie front ostatecznie utrzymał się na Dnieprze, z wyjątkiem południowej Ukrainy, gdzie Rosjanom udało się połączyć z wojskami Rumuńskimi. W 1943 bitwa o Paryż i upadek miasta 28 marca przypieczętowały los Francji, która 19 kwietnia bezwarunkowo skapitulowała. W drugiej połowie 1943 obyła się Konferencja w Nantes, podczas której Niemcy zgodnie z założeniami Porozumienia z Halifax przekazały administrację nad całością okupowanej Francji rządowi w Algerii, a także zostały uzgodnione plany inwazji na Wysypy Brytyjskie. Upadek sojuszu Trzeciej Międzynarodówki nastąpił po sukcesie Operacji Lew Morski i zdobyciu Londynu, wojska brytyjskie skapitulowały 30 marca 1945 roku i to ta data w Europie Zachodniej jest uznawana za koniec 2 Wojny Światowej. Dla Niemiec i jej wschodnich sojuszników koniec jednak nadszedł 12 czerwca 1946 roku, kiedy to Aliantom poddał się gen. Markow, stojący na czele Rosji po śmierci Sawinkowa.
Tło wojny[]
I Wojna Światowa i Traktat Wersalski[]
Traktat Wersalski został podpisany 6 listopada 1919 roku i oficjalnie zakończył I Wojnę Światową w Europie, ustanawiając nowy porządek polityczny na kontynencie. Traktat potwierdził zwycięstwo Państw Centralnych, co oznaczało radykalne konsekwencje i reperkusje dla przegranych, a także wpłynęło na przemiany polityczne i nastroje rewanżystyczne w okresie międzywojennym. Traktat Wersalski był narzędziem niemieckiej dominacji, które zmieniło Europę. Dla przegranych oznaczał utratę terytoriów, suwerenności i stabilności politycznej, prowadząc do rewolucji we Francji i Wielkiej Brytanii oraz chaosu w mniejszych państwach. W okresie międzywojennym traktat przyczynił się do polaryzacji politycznej – z jednej strony umocnił niemiecki porządek, z drugiej pobudził ruchy syndykalistyczne i nacjonalistyczne. Nastroje rewanżystyczne, szczególnie we Francji i Rosji, zapowiadały kolejne konflikty, które w świecie doprowadziły ostatecznie do wybuchu Drugiej Wojny Światowej. Traktat potwierdził dominację Cesarstwa Niemieckiego na kontynencie europejskim: Niemcy anektowały francuskie terytoria Longwy, Belfort, Briey Basin oraz zachodnie stoki Wogezów, wzmacniając swoje granice zachodnie. Belgia utraciła Kongo Belgijskie, a Niemcy przejęły kontrolę nad częścią jej zasobów poprzez utworzenie belgijsko-niemieckiej spółki surowcowej, nadzorującej złoża żelaza i węgla w Sillon Industriel, a także została zmuszona do rozbudowy Żelaznego Renu i uwzględnienia niemieckich interesów w Nadrenii i Zagłębiu Ruhry. Luksemburg został włączony do Cesarstwa Niemieckiego po referendum, powiększony o belgijskie miasto Arlon. Francja została zmuszona do ustępstw terytorialnych i znalazła się w stanie chaosu, który doprowadził do rewolucji i krwawej wojny domowej, upadek III Republiki Francuskiej umożliwił powstanie syndykalistycznej Komuny Francji. Wielka Brytania, choć uniknęła reparacji i zachowała większość swoich kolonii, została osłabiona politycznie. Traktat nazwano w brytyjskiej propagandzie „Pokojem z Honorem”, jednak nie zapobiegło to narastającym niepokojom wewnętrznym, które osiągneły apogeum w rewolucji z 1924/1925 roku i upadku Imperium Brytyjskiego na rzecz Zwiázku Brytyjskiego. Japonia odmówiła podpisania traktatu, nie chcąc oddać zdobytych terytoriów w Azji Wschodniej, co przedłużyło stan wojny z Niemcami aż do podpisania Traktatu z Tsingtao w 1921 roku. Traktat jednak nie zakończył wszystkich konfliktów, ponieważ inne porozumienia (np. Traktat Wartholz, Traktat w Trieście) regulowały sytuację w poszczególnych regionach.
Okres Międzywojenny[]
Powojenne traktaty pokojowe ugruntowały niemiecki porządek w Europie, została utworzona Środkowoeuropejska Unia Gospodarcza (Mitteleuropa) – blok gospodarczy i polityczny pod dominacją Berlina. Kraje takie jak Polska, Ukraina czy Kraje Bałtyckie stały się zależne od Niemiec, co ograniczyło ich suwerenność. Upadek Francji i Wielkiej Brytanii umożliwił rozprzestrzenianie się ideologii syndykalistycznych i socjalistycznych. Komuna Francuska i Związek Brytyjski stały się centrami rewolucyjnego syndykalizmu, który inspirował podobne zrywy w innych krajach (np. w Serbii czy we Włoszech). W Niemczech zwycięstwo wzmocniło pozycję militarystów i konserwatystów, choć reformy marcowe z 1920 roku wprowadziły elementy demokracji parlamentarnej, jednak wewnętrzne tarcia między Reichstagiem a wojskiem (OHL) nadal wpływały na politykę Cesarstwa. We Francji syndykaliści wykorzystywali upokorzenie traktatem do mobilizacji społeczeństwa przeciwko Niemcom, Francuzi przygotowywali się do przyszłej wojny, dążąc do obalenia niemieckiej hegemonii i rozprzestrzenienia rewolucji. W Wielkiej Brytanii nastroje rewanżystyczne były mniej wyraźne, ale syndykalistyczny rząd również dążył do podważenia niemieckiego porządku, wspierając ruchy rewolucyjne na świecie. Japonia, choć nie była bezpośrednio przegraną, czuła się zdradzona przez brak wsparcia Wielkiej Brytanii w roszczeniach terytorialnych. To podsycało nacjonalizm i ambicje ekspansji w Azji, co prowadziło do dalszych konfliktów. W krajach zależnych od Niemiec, takich jak Belgia czy Serbia, narastało niezadowolenie z niemieckiej dominacji, co sprzyjało ruchom niepodległościowym i rewolucyjnym. W Rosji niezadowolenie z powodu recesji gospodarczej, upokorzeń militarnych oraz nieudolnych rządów koalicji eserowsko-liberalnej spodowały narodziny ruchu Narodowego Narodyzmu, a następnie zwycięstwo w wyborach z 1934 roku oraz elekcji Borysa Sawinkowa na Prezydenta Rosji. Znaczącym zgrzytem między Berlinem a Moskową, zapowiadający przyszły konflikt, był Kryzys nad Jeziorem Łubań. Od tego momentu Niemcy znalazły się w potrzasku, będąc ponownie w zagrożeniu wojny na dwa fronty.