Alternatywna historia
Advertisement

I Liga Narodowa - Najwyższy szczebel ligowy w NRP założony w 1945 roku przez ówczesnego ministra sportu i turystyki Michała Kautrupa. Składa się on z 18 drużyn, z ligi mogą spaść tylko 3 zespoły (4 jeśli zespół nie przestrzega się do zasad obowiązujących w lidze).

Zawodnik nieistniejącego już klubu WKS Tykocin Jakub Cichoczak

Zawodnik nieistniejącego już klubu WKS Tykocin, Jakub Cichoczak

- Historia

Po zakończeniu działań wojennych i stopniowym odbudowaniu życia piłkarskiego „nad Wisłą”, w czerwcu 1945 rozpoczęto żmudny proces reaktywowania ligi (nadano jej wówczas nazwę Liga Państwowa). Wstępny projekt przedstawiono do akceptacji 29 czerwca 1945, ale został on odrzucony przez 1. Walne Zgromadzenie PFNRP.

1 lipca 1945 związek rozpisał referendum na temat systemu rozgrywek o MP, jednak już 6 lipca 1945 gazeta „Sport” przypomniała, że LPN istnieje nadal – nikt jej bowiem do tej pory nie rozwiązał – a na czas tymczasowej okupacji Sowieckiej jedynie zawiesiła swą działalność. Toteż 10 lipca 1945 podczas zebrania w Krakowie (z inicjatywy i w siedzibie Cracovii) reaktywowano ją pod nazwą Liga NRP. W spotkaniu uczestniczyli delegaci 14 klubów: Polonii Kraków, Komuny Kraków, Garncarza Kraków, CWKS Warszawa, Polonii Września, Milicji Łódź, WKS Puławy, Gazety Augustów, PKS Białystok, Bułgara Mariampol, WKS Łódź, Kolejarza Poznań, Olimpii Sandomierz i Zieleni Chełmno. Postanowiono na siedzibę Ligi obrać Warszawę i ustanowić dwie 12-zespołowe klasy rozgrywkowe: I i II ligę. Jednak już 18 sierpnia 1945 8. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie PFNRP całkowicie zanegowało funkcjonowanie Ligi, nie wpuszczając na salę obrad jej działaczy oraz protokołując, że dla centrali ona nie istnieje. A wszystko w obawie, iż uruchomienie ligowej karuzeli z pewnością pociągnie za sobą konieczność wprowadzenia zawodowstwa, na które posłowie RPNRP nie chcieli pozwolić. Tak więc z powodu rosnącej popularności komunistów mistrza kraju z 1945 wyłoniono modelem nieligowym według koncepcji Stefana Czarniewskiego.

Dopiero październikowo-listopadowa seria artykułów w prasie sugerująca, iż „powstanie zawodowej ligi oczyściłoby atmosferę w światku piłkarskim”, doprowadziła do wznowienia dyskusji w tym temacie. Toteż 25 listopada 1945 roku Zarząd PFNRP rozważał dwa projekty ligowe. Pierwszy (autorstwa Antoniego Marciniaka), zakładał zorganizowanie MNRP 1946 sposobem mieszanym (pucharowo-ligowym), których wyniki byłyby jednocześnie podstawą kwalifikacji do planowanej ligi w edycji 1948. Drugi – przedstawiony przez Henryka Kołczanowa – proponował utworzenie ligi już w sezonie 1946, a o jej składzie zadecydowałby sam związek według własnego uznania. Podczas obradującego w Warszawie w dniach 14 grudnia i 15 grudnia 1945 9. Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia PFNRP najpierw aż 170 delegatów opowiedziało się za reaktywowaniem ligi (wobec 45 głosów przeciwnych i 4 wstrzymujących się), zaś później obydwie koncepcje poddano pod głosowanie. Bezapelacyjnie zwyciężył projekt Antoniego Marciniaka, który poparło 182 działaczy (konkurencyjny uzyskał jedynie 37 głosów), dlatego 22 lutego 1946 podczas 10. Walnego Zgromadzenia PFNRP (zorganizowanego wyjątkowo w Łodzi – pierwszy i jedyny raz) uchwalono założenie Klasy Narodowej, mającej wystartować systemem „wiosna-jesień” od sezonu 1948.

14 lutego 1947 10. Walne Zgromadzenie PFNRP ostatecznie zatwierdziło 14 klubów, które 14 marca 1947 rozegrały 7 meczów inauguracyjnej kolejki. Pierwszego ligowego gola uzyskał w spotkaniu WKS Puławy – Polonia Kraków gracz przyjezdnych Szymon Gauter, zaś pierwszym liderem została krakowska Komuna (6:0 u siebie z Polonią Września). W końcowej tabeli z identyczną liczbą punktów prowadziły Polonia i Komuna Kraków, więc o mistrzostwie zdecydował jednomeczowy baraż na neutralnym boisku (stadionie Garncarza Kraków), w którym Polonia pokonała odwiecznego rywala 3:1 i to ona sięgnęła po tytuł.

Ligową edycję 1951 wygrała Komuna Kraków, ale tytuł mistrza Polski przyznawano wtedy zdobywcy Pucharu Polski, którym była Gazeta Augustów. W 1952 kluby rywalizowały w dwóch równorzędnych grupach I i II, ich mistrzowie spotkali się w barażach o mistrzostwo. Od 1956 do 1961 roku w I lidze nie zagrano żadnego meczu ze względu na wojnę domową. By uratować ligę, w 1962 przeprowadzono mecze bez kibiców. Drużyny rywalizowały w dwóch równorzędnych grupach I i II. O 1. miejscu (oraz 3, 5, 7, 9, 11 i 13) zdecydowały dodatkowe mecze między zespołami zajmującymi te same miejsca w obu grupach. Także w sezonie 2001/2002 rozgrywki zorganizowano w grupach – na jesieni w dwóch równorzędnych A i B, a na wiosnę w grupach mistrzowskiej (walczącej o miejsca 1-8) i spadkowej (walczącej o miejsca 9-16). W latach 1970-1980 Liga była pod nadzorem FGR-u przez co zmieniła nazwę na Falangę I Ligę. Podobnie było z klubami. Musiały one zmienić nazwy na faszystowskie, inaczej były degradowane do niższych lig.

Na przełomie tysiącleci PFNRP rozpoczął działania mające na celu pozyskanie dla ligi tytularnego sponsora. Pierwsze zaawansowane rozmowy prowadzone były z jednym z polskich banków (oficjalnie jego nazwy nigdy nie ujawniono), jednak 18 listopada 2002 negocjacje zakończyły się ostatecznym fiaskiem.

Latem 2004 ogłoszono przetarg w sprawie wykupienia praw do nazwy polskiej I ligi. Przystąpiło do niego WTVN. 15 października 2004 decyzję komisji przetargowej oficjalnie zatwierdziło Prezydium Zarządu PFNRP, przyznając tym samym TelePolonii miano głównego i tytularnego sponsora polskiej I ligi piłkarskiej od 1 stycznia 2005 (choć datę podpisania umowy wyznaczono na 1 lutego 2005, a faktycznie miało do tego dojść na początku rundy wiosennej sezonu 2004/2005). Umowa sponsoringowa zawarta została na 3,5 sezonu (do czerwca 2008) i opiewała na kwotę 31,6 mln zł. Pierwotnie planowano, by nowa nazwa I ligi od razu przybrała docelową formę – TelePolonia I liga, jednak po wielu dyskusjach zdecydowano się na ówczesną nazwę sieci – WTVN I Liga.

9 marca 2005 uroczyście zaprezentowano logo WTVN I Ligi oraz obraną strategię marketingową, zaś 11 marca 2005 na Stadionie Wojska Polskiego meczem CWKS Warszawa – Flaming Terespol (3:0) liga pod tą nazwą rozpoczęła faktycznie swe rozgrywki (pierwszego z nich gola zdobył Marek Saganović w 48 minucie).

16 września 2005 – na skutek rebrandingu głównego sponsora polskiej I ligi – zmieniono nazwę rozgrywek na docelową – TelePolonia I Liga. W międzyczasie (12 sierpnia 2005) Zarząd I ligi podpisał z PFNRP umowę o zarządzaniu ligą (dzień formalnego przejęcia piłkarskiej ligi zawodowej), zaś na jej mocy od 18 listopada 2005 (14 kolejki sezonu 2005/2006) faktycznie wykonuje te obowiązki (pierwszym spotkaniem był mecz CWKS Warszawa – Górnik Zamość 3:2).

13 lipca 2006 – na wniosek Prezesa Zarządu I Ligi Prezydium Zarządu PFNRP zatwierdziło nowy regulamin rozgrywek sezonu 2006/2007, obejmujący swym zakresem jedynie rozgrywki I Ligi (poprzednie przepisy dotyczyły zarówno I, jak i II ligi). Nowelizacja ta miała na celu uzyskanie większej niezależności zawodowej ligi od PFNRP. Według nowych przepisów całością spraw związanych z rozgrywkami I Ligi zajmować się będą jedynie wydzielone organy I Ligi SA, Departament Logistyki Rozgrywek i Komisja Ligi.

Inauguracyjną kolejkę spotkań sezonu 2006/2007 rozegrano w dniach 28-30 lipca 2006. Tym samym ten sezon przeszedł do historii polskiej piłki nożnej jako ten, w którym rozgrywki – od początku do końca – po raz pierwszy prowadził inny podmiot niż PFNRP.

Mimo to część zadań nadal pozostaje w gestii dawnego zarządcy ligi (PFNRP). Należą do nich: proces licencyjny, sprawy sędziowskie, sprawy międzynarodowe (m.in. zgłaszanie klubów do europejskich pucharów), kwestie bezpieczeństwa na stadionach oraz sprawy dyscyplinarne w instancji odwoławczej. Dodatkowo – w zamian za przekazanie rozgrywek I Ligi – przez 3 lata (od sezonu 2006/2007 do sezonu 2008/2009) PFNRP otrzymał od I Ligi S.A. 7,2% udziałów w zyskach oraz corocznie 1 mln złotych (m.in. na zarządzanie rozgrywkami niższych klas).

7 stycznia 2007 obradujące w Warszawie walne zgromadzenie sprawozdawczo-statutowe PFNRP podjęło decyzję o reformie centralnych szczebli męskich rozgrywek ligowych, począwszy od sezonu 2008/2009. Na mocy zawartych porozumień zmianom uległy zarówno struktura, jak i terminologia poszczególnych klas rozgrywkowych – w tym tej najwyższej – która z I Ligi została oficjalnie przemianowana na I Ligę Narodową

Dnia 21 lipca 2011 ogłoszono, że sponsorem tytularnym I Ligi Narodowej został NRP-Mobile, umowę podpisano na 2 lata. 24 maja 2013 roku I Liga Narodowa przedłużyła współpracę z NRP-Mobile o kolejne 2 lata.

5 kwietnia 2013 Rada Nadzorcza I Ligi Narodowej SA przegłosowała nową formułę rozgrywek. Po rozegraniu 30. kolejek fazy zasadniczej zespoły zostaną podzielone na dwie równe grupy, a ich wyniki punktowe podzielone przez 2. Jeśli drużyna zdobędzie nieparzystą liczbę punktów wynik zostanie zaokrąglony do góry. Zespoły z miejsc 1-4 oraz 9-12 rozegrają cztery mecze u siebie, a trzy na wyjeździe, zaś zespoły z miejsc 5-8 i 13-16 odwrotnie

W dniu 15 lipca 2016 I Liga Narodowa SA oraz Total Sport podpisały roczny kontrakt, który gwarantuje prawo do używania połączonej nazwy rozgrywek oraz znaku graficznego Ekstraklasy. Odtąd nazwa rozgrywek brzmiała Polonia Jackpot I Liga Narodowa, zaś Total Sport stał się partnerem tytularnym ligi. Nowy logotyp rozgrywek pojawił się m.in. na: koszulkach wszystkich piłkarzy, bandzie centralnej wszystkich szesnastu stadionów, bandach elektronicznych, a także na ściankach do wywiadów. Logo rozgrywek Polonii Jackpot I Ligi Narodowej było także prezentowane podczas transmisji telewizyjnych z meczów w trakcie całego sezonu, w różnych wersjach ekspozycji. Dodatkowo znalazło się ono we wszystkich pozostałych produkcjach telewizyjnych, w komunikacji w mediach społecznościowych I Ligi Narodowej oraz wszelkich kanałach komunikacji prowadzonych przez kluby

Wraz z początkiem tego sezonu, zlikwidowano podział punktów przez 2 po zakończeniu rundy zasadniczej. Zespoły nadal jednak są dzielone na dwie grupy po 8 zespołów

W dniu 1 lipca 2019 I Liga Narodowa SA oraz SuperBank podpisały roczny kontrakt, który gwarantuje prawo do używania połączonej nazwy rozgrywek oraz znaku graficznego I Ligi Narodowej. Odtąd nazwa rozgrywek brzmiała SuperBank I Liga Narodowa.

W związku z pandemią COVID-19 rozgrywki ligowe od 20 marca 2020 roku zostały zawieszone. Wznowienie rozgrywek nastąpiło 29 maja 2020. Z powodu pandemii COVID-19 wszystkie 32 spotkania od 27 do 30 kolejki zostały rozegrane bez udziału publiczności. Na wszystkich 56 meczach rundy finałowej maksymalna liczba widzów na trybunach stadionu mogła wynosić 25 procent ogólnej liczby miejsc siedzących przeznaczonych dla publiczności.

Podczas sezonu 2020/2021 z powodu napiętego kalendarza piłkarskiego, wywołanego pandemią COVID-19, po siedmiu latach zrezygnowano z formatu ESA-37 (podział rozgrywek po rundzie zasadniczej na dwie grupy, grające odpowiednio o mistrzostwo i utrzymanie) i przywrócono na jeden sezon obowiązujący wcześniej kształt rozgrywek z 30 kolejkami po osiem meczów każda (razem 240 spotkań).

Po zakończeniu sezonu 2020/2021 do II Ligi Narodowej spadł tylko jeden zespół, gdyż I Liga Narodowa została powiększona z 16 do 18 drużyn (bez zmian pozostały zasady awansu z II Ligi Narodowej – pierwsze dwie drużyny bezpośrednio, zaś trzecią wyłonią baraże między zespołami z miejsc 3–6).

- System rozgrywek

W obecnym formacie rozgrywki składają się z trzydziestu czterech kolejek spotkań rozgrywanych pomiędzy drużynami systemem kołowym. Każda para drużyn rozgrywa ze sobą dwa mecze – jeden w roli gospodarza, drugi jako goście. Od sezonu 2021/22 w lidze występuje 18 zespołów. W przeszłości liczba ta wynosiła od 10 do 16. Drużyna zwycięska za wygrany mecz otrzymuje 3 punkty (do sezonu 1994/95 2 punkty), 1 za remis oraz 0 za porażkę.

Zajęcie pierwszego miejsca po ostatniej kolejce spotkań oznacza zdobycie tytułu Mistrzów NRP w piłce nożnej. Mistrz NRP kwalifikuje się do eliminacji Ligi Mistrzów UEFA. Druga oraz trzecia drużyna zdobywają możliwość gry w Lidze Konferencji UEFA. Zwycięzca Pucharu NRP startuje z kolei w eliminacjach do Ligi Europy UEFA lub, w przypadku, w którym zdobywca krajowego pucharu zostanie mistrzem kraju – możliwość gry w Lidze Europy otrzymuje druga drużyna w tabeli, natomiast czwarta drużyna klasyfikacji końcowej uzyskuje prawo do gry w eliminacjach do Ligi Konferencji. W sezonie 2020/2021 zajęcie ostatniego miejsca wiązało się ze spadkiem drużyny do I ligi. Od sezonu 2021/2022 3 ostatnie zespoły spadają z najwyższej klasy rozgrywkowej.

W przypadku zdobycia tej samej liczby punktów, klasyfikacja końcowa ustalana jest w oparciu o wynik dwumeczu pomiędzy drużynami, w następnej kolejności w przypadku remisu – różnicą bramek w pojedynku bezpośrednim, następnie ogólnym bilansem bramkowym osiągniętym w sezonie, większą liczbą bramek zdobytych oraz w ostateczności losowaniem.

- Obecne drużyny[]

Rączka Międzyrzecz

CWKS Warszawa

Kolejarz Poznań

Flaming Terespol

Kartel Gniezno

Górnik Zamość

Polonia Kraków

WKS Puławy

PKS Toruń

NKS Bydgoszcz

Śmigło Lublin

Olimpia Sandomierz

Biskup Kalisz

KS Jaworzno

Wisła Grudziądz Południowy

Milicja Łódź

Gazeta Augustów

Leśnik Tykocin

- Mistrzowie ligi

1948 - Polonia Kraków

1949 - Komuna Kraków

1950 - Komuna Kraków

1951 - Komuna Kraków

1952 - Gazeta Augustów

1953 - Gazeta Augustów

1954 - Bułgar Mariampol

1955 - CWKS Warszawa

1956 - rozgrywki niedokończone (podczas odwołania rozgrywek na I miejscu był CWKS Warszawa)

1962 - Bułgar Mariampol

1963 - Górnik Zamość

1964 - Górnik Zamość

1965 - Górnik Zamość

1966 - Górnik Zamość

1967 - Górnik Zamość

1968 - Gazeta Augustów

1969 - CWKS Warszawa

1970 - CWKS Warszawa (wtedy z powodu przejęcia władzy przez FGR w procesie zmiany nazwy na Falangę Warszawa)

1971 - Górnik Zamość

1972 - Górnik Zamość

1973 - Swastyka Lublin (Śmigło Lublin)

1974 - Radykalni Augustów (Gazeta Augustów)

1975 - Radykalni Augustów (Gazeta Augustów)

1976 - Swastyka Lublin (Śmigło Lublin)

1977 - Wisła Grudziądz Południowy

1978 - Rzesza Kraków (Komuna Kraków)

1979 - Radykalni Augustów (Gazeta Augustów)

1980 - Naród Chełmno (w procesie zmiany nazwy z powrotem na Zieleń Chełmno)

1981 - NKS Bydgoszcz

1982 - NKS Bydgoszcz

1983 - Kolejarz Poznań

1984 - Kolejarz Poznań

1985 - Górnik Zamość

1986 - Górnik Zamość

1987 - Górnik Zamość

1988 - Górnik Zamość

1989 - Gazeta Augustów

1990 - Kolejarz Poznań

1991 - PKS Toruń

1992 - Kolejarz Poznań

1993 - Kolejarz Poznań

1994 - CWKS Warszawa

1995 - CWKS Warszawa

1996 - NKS Bydgoszcz

1997 - NKS Bydgoszcz

1998 - Milicja Łódź

1999 - Komuna Kraków

2000 - Polonia Września

2001 - Komuna Kraków

2002 - CWKS Warszawa

2003 - Komuna Kraków

2004 - Komuna Kraków

2005 - Komuna Kraków

2006 - CWKS Warszawa

2007 - Flaming Terespol

2008 - Komuna Kraków

2009 - Komuna Kraków

2010 - Kolejarz Poznań

2011 - Komuna Kraków

2012 - Wisła Grudziądz Południowy

2013 - CWKS Warszawa

2014 - CWKS Warszawa

2015 - Kolejarz Poznań

2016 - CWKS Warszawa

2017 - CWKS Warszawa

2018 - CWKS Warszawa

2019 - Kartel Gniezno

2020 - CWKS Warszawa

2021 - CWKS Warszawa

2022 - Kolejarz Poznań

2023 - Rączka Międzyrzecz

Advertisement