Alternatywna historia
Advertisement


Ukraińska Armia Narodowego Wyzwolenia (ukr. Українська Національно-Визвольна Армія, УНВА, Ukrajinśka Natsionalno-Wyzvolna Armija, UNWA) - ukraińska nacjonalistyczna organizacja polityczna, paramilitarna i terrorystyczna działająca przede wszystkim na terenach Hałyczyny-Małopolski Wschodniej. Została powołana w 1949 roku w Paryżu z połączenia kilku organizacji działających na rzecz ukraińskiej niepodległości - prawicowej Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i jej zbrojnej frakcji Ukraińskiej Powstańczej Armii, oraz mniejszej lewicowo-nacjonalistycznej Ukraińskiej Narodnej Woli. Powstanie organizacji było bezpośrednim skutkiem upadku ukraińskiego powstania w 1939 i rozbicia większości ukraińskich oddziałów do 1945 roku. Zarówno wewnętrzne przemiany ukraińskiego nacjonalizmu w wyniku klęski jak i wpływ nowych sojuszników (do których należały m.in. argentyński peronizm, IRA, arabski ruch narodowy i część zachodniej lewicy) doprowadził do zwrotu w kierunku pozycji lewicowo-narodowych. Celem organizacji było ustanowienie niepodległego "ukraińskiego Piemontu" złożonego z Hałyczyny, Wołynia, Zakarpacia i "ziem rusińskich w Bieszczadach". Miał on być "pozbawionym wyzysku, ludowym i demokratycznym państwem gwarantującym wolności obywatelskie" prowadzącym "gospodarczą politykę ukraińskiego socjalizmu" o niezdefiniowanym charakterze. Organizacja bynajmniej nie odrzucała przemocy jako drogi do zwycięstwa, wspomnienie upadku powstania sprawiało jednak że nie organizowała walki zbrojnej. Zamiast tego, tworzyła ukraińskie organizacje, także paramilitarne, starała się zdobyć poparcie za granicami kraju i zmusić rząd Polski do ustępstw na rzecz Ukrainy poprzez instrumenty nacisku takie jak terroryzm i demonstracje siły. Mimo lewicowego charakteru odrzucała współpracę z ZSRR w którym widziała drugiego głównego wroga sprawy ukraińskiej i reżim totalitarny. Przyszłe państwo Ukraina miało jednoczyć obie części kraju, polską i radziecką. Działalność na terenie ZSRR była jednak znacznie bardziej ograniczona.

Advertisement